Geen enkel dier mag onnodig lijden. Dat is het uitgangspunt van de Europese en Nederlandse wetgeving rondom het gebruik van proefdieren. Hoewel er uit eerder onderzoek blijkt dat er geen grote directe zorgpunten zijn wat betreft pijnherkenning en pijnbestrijding bij proefdieren, is er altijd verbetering mogelijk. In maart 2015 verzocht de toenmalig staatssecretaris van Economische Zaken het NCad advies uit te brengen over de procedure en de invulling van beste praktijken, die onderzoekers en Instanties voor Dierenwelzijn (IvD’s) kunnen ondersteunen bij pijnherkenning en bestrijding op de werkvloer, afhankelijk van de diersoort en de aard van de dierproef.
In 2016 hebben wij hierover advies uitgebracht. De kern van het advies is de Code of Practice (CoP) ‘Voorkómen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren’. Voor een optimale toepassing van de CoP is een aantal ondersteunende maatregelen voorgesteld, zoals:
- De CoP onderdeel maken van de ‘Culture of Care’ binnen de vergunninghoudende instellingen.
- Het in lijn brengen van bestaande beste praktijken betreffende welzijnsbewaking met deze CoP.
- De CoP te actualiseren zodra nieuwe inzichten dat noodzakelijk maken.
- De CoP inbrengen in Europese overleggen.
- De CoP gebruiken voor een breder internationaal gedragen werkwijze.
Een samenvatting van de CoP is te vinden in de onderstaande infographic.
Deze infographic geeft een samenvatting van de CoP Voorkómen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren.
Voorkómen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren
Deze CoP Voorkómen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het opzetten, beoordelen, uitvoeren en begeleiden van dierproeven.
Meer informatie: www.ncadierproevenbeleid.nl
Betrokkenen
Aangewezen dierenarts
Onderzoeker
Instantie voor dierenwelzijn
Biotechnicus
Proefdierverzorger
Zoölogisch analist
Doelstellingen
Alle vormen van pijn in dierproeven tot een minimum beperken.
Vast aandachtspunt bij opzetten, beoordelen, uitvoeren en begeleiden van dierproeven
Verder optimaliseren
Verminderen dierproeven met pijn zonder pijnbestrijding
Pijnpreventie, pijnherkenning en pijnbestrijding
Inspanningsverplichting
Alle betrokkenen hebben in hun specifieke rol een verplichting om het ongerief voor het dier, onder meer in termen van pijn, zo laag mogelijk te houden.
Dit vergt van alle betrokkenen een grote inspanning.
Zo min mogelijk pijn voor het dier
Analogie/voorzorg
Dieren hebben dezelfde ervaringen als mensen, tenzij er aantoonbaar bewijs is dat dit niet het geval is.
Geen wetenschappelijke consensus over wel of niet pijn, dan is het uitgangspunt dat het dier wel pijn heeft.
Pijnbestrijding: waarom wel/niet toepassen
Morele redenen
Wettelijke redenen
Uitgangspunten:
- de intrinsieke waarde van het dier;
- de plicht het individuele dier niet onnodig lijdt.
Wetenschappelijke redenen
Pijn kan de uitkomsten van een experiment sterk beïnvloeden
Pijnbestrijding gecontraïndiceerd. Beargumenteerd en geaccordeerd in het werkprotocol en het projectvoorstel
Pijnherkenning
Voer pijnherkenning stapsgewijs uit en met goede voorbereiding: kennis van soort specifieke aspecten, observeer op uniforme wijze, passend bij de dierproef en met minimale beïnvloeding van het gedrag van het dier.
Systematiek voor beoordeling
Gebruik scoringslijsten
Pijn voorkómen en bestrijden: meer dan alleen het toepassen van een analgeticum
Gebruik niet alleen pijnstillers
Aangepaste huisvesting. Aseptiek
Scholing
Alle personen die betrokken zijn bij het voorkomen, herkennen en bestrijden van pijn bij proefdieren moeten de meest actuele kennis hierover bezitten en bekwaam zijn.
De vergunninghouder draagt er zorg voor dat medewerkers in voldoende mate worden bij- en nageschoold.
Een humaan eindpunt (HEP)
Een HEP, om onnodige pijn te voorkomen of te beëindigen, moet toegepast worden.
a) als de voor een proef omschreven bovengrens wordt overschreden
b) als het wetenschappelijk eindpunt is gehaald, of
c) als het wetenschappelijk eindpunt niet meer kan worden gehaald terwijl de dieren pijn/ongerief ondervinden.